ဧရာဝတီျမစ္ကမ္းနံေဘး ေနလံုးနီနီၾကီးဝင္ခဲ့ျပီ။ သို႔ေသာ္ လက္က်န္ေရာင္နီတန္းေတြဟာ လက္ညႇိဳးထိုးမလြဲ ေစတီပုထိုးေတြအေပၚ လႊမ္းျခံဳျဖန္႔ၾကက္ထားေသာ ျမင္ကြင္းကိုေတာ့ ႏိုင္ငံအႏွံ႔အျပားက ခရီးသြားေတြလာေရာက္ ၾကည့္ရႈရစျမဲ

ပုဂံသည္ ျမန္မာလူမ်ဳိးတိုင္းအတြက္ တန္ဖိုးထားစရာ ေရွးေဟာင္းနယ္ေျမပင္ ျဖစ္ေလသည္။

ကမာၻတြင္လည္း ျမန္မာဟုဆိုလွ်င္ ပုဂံကိုသိၾကစျမဲ။

ပုဂံဟူေသာ အမည္မွာ ပ်ဴဘာသာစကားျဖင့္ မွည့္ဆိုထားခဲ့ျခင္းျဖစ္ျပီး ပုဂံကိုစတည္ေထာင္ေသာ သမုဒၵရာဇ္မင္းက ပုဂံဟုမသတ္မွတ္ခင္ ေရွးအခါကမူ ေပါကၠံျပည္ဟု အမည္တြင္ေစခဲ့ျပီး ပ်ဴေစာထီးလက္ထက္ ငွက္ၾကီး၊ ဝက္ၾကီး ရန္တို႔ကို ႏွိမ္းႏွင္းေအာင္ျမင္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ အရိမဒၵနာျပည္ဟူ၍လည္းေကာင္း၊ ေသလည္ေၾကာင္မင္းလက္ထက္ ျမိဳ႕ေတာ္ကို ေနရာေျပာင္းေရႊ႕ကာ သီရိပစၥယာဟူ၍ တစ္မ်ဳိး၊ သာရမြန္ဖ်ား မင္းလက္ထက္တြင္ တမၺဝတီဟူ၍လည္းေကာင္း၊ ဆန္ေရစပါးေပါၾကြယ္ဝေသာေၾကာင့္ ပုဏၰဂါမဟူ၍လည္းေကာင္း အမည္တြင္ေစသည္။

အေနာ္ရထာမင္း လက္ထက္တြင္မူ ပုဂံဟူ၍ ေခၚတြင္ေစခဲ့သည္။

ပုဂံေခတ္မွာ ခရစ္ ၉ရာစုမွ ၁၃ရာစုအထိ ႏွစ္ေပါင္းေလးရာေက်ာ္ ၾကာျမင့္ခဲ့ကာ မင္းဆက္ေပါင္း ၅၆ဆက္ ဆက္ခံခဲ့ျပီးေနာက္ ၅၇ဆက္ေျမာက္တြင္မူ မြန္ဂိုတို႔၏ က်ဴးေက်ာ္တိုက္ခိုက္မႈေၾကာင့္ ပုဂံျပည္ပ်က္သုဥ္းေၾကာင္း သမိုင္းရာဇဝင္မ်ားတြင္ေဖာ္ျပထားပါသည္။

လွည္းဝင္ရိုးသံ တညံညံပုဂံဘုရားေပါင္းဟူ၍ ငယ္စဥ္အခါက သင္ၾကားမွတ္သားခဲ့ရသလို ဘုရားအေရအတြက္မွာ ၄,၄၄၆,၇၃၃ဆူ မရွိေတာ့ဘဲ ၂၂၀၀ေက်ာ္ေလာက္သာ က်န္ရွိေတာ့သည္။

ပုဂံမွာ မႏၱေလးတိုင္းေဒသၾကီး၊ ေညာင္ဦးျမိဳ႕နယ္အတြင္း ဧရာဝတီျမစ္၏ အေရွ႕ဘက္ကမ္းတြင္ တည္ရွိသည္။

ပုဂံျမိဳ႕ စတင္ဝင္ေရာက္သည္ႏွင့္ ေတြ႔ရွိရေသာ သရပါတံခါးႏွင့္ ျမိဳ႕ေဟာင္းေနရာမ်ားကို ျမင္ေတြ႔ရသည္ႏွင့္ ေရွးအခါက ပုဂံျပည္၏ ၾကီးက်ယ္ခမ္းနားပံုကို ခန္႔မွန္းႏိုင္ေပသည္။

တစ္ေခတ္တစ္ခါက ပုဂံျပည္၏ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး၊ စစ္ေရးတို႔မွာ အင္အားေတာင့္တင္းခဲ့ျပီး တိုင္းျပည္၏ အဓိကစီးပြားေရးမွာ စိုက္ပ်ဳိးေရးျဖစ္ခဲ့သည္။

ႏိုင္ငံမွပိုလွ်ံေသာ ကုန္ပစၥည္းမ်ားကို အျခားေသာ တိုင္းျပည္မ်ားႏွင့္ ကုန္သြယ္မႈျပဳလုပ္ခဲ့ျပီး ႏိုင္ငံရပ္ျခား တိုင္းျပည္မ်ား ျဖစ္ၾကေသာ မေလး၊ အိႏၵိယ၊ တရုတ္၊ အာေရဗ် တို႔ႏွင့္လည္း ကုန္သြယ္မႈျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္။ ကုန္သြယ္မႈအျပင္ သံတမန္ဆက္ဆံေရးကိုလဲ ထူေထာင္ခဲ့ၾကသည္။

ပုဂံရာဇဝင္မ်ားတြင္ ပုဂံျပည္အေၾကာင္းကို အမ်ဳိးမ်ဳိး ေဖာ္ျပေရးသားခဲ့ၾကကာ ေလ့လာမွတ္သားစရာ မကုန္ႏိုင္ေပ။

ပုဂံေျမကုို ေျခခ်မိလိုက္သည္ႏွင့္ ေရွးေဟာင္းအေငြ႔အသက္မ်ားႏွင့္ လြမ္းေမာဖြယ္ရာ အတိတ္ေတြကို တေရးေရး ျမင္ေယာင္ေစပါသည္။

ပုဂံတြင္ ေလ့လာစရာမ်ားအေနျဖင့္ ထင္ရွားသည့္ေစတီပုထိုးမ်ားအျပင္ မထင္ရွားေသာ္လည္း စိတ္ဝင္စားဖြယ္ရာဇဝင္ အသီးသီးရွိေနေသာ ေစတီပုထိုးမ်ားကိုလည္း ေလ့လာႏိုင္ေပသည္။

ပုဂံေျမကို ေျခခ်မိသည္ႏွင့္ ထေနာင္းပင္တန္း၊ ကႏၱာရဆူးပင္၊ မန္က်ည္းပင္၊ ကုကိၠဳ၊ တမာပင္တို႔ကို ေတြ႔ျမင္ရျပီး ထိုအပင္တို႔မွာ အညာသေကၤတမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။

ဗိသုကာလက္ရာအေက်ာ္အေမာ္တို႔ ေရွးယခင္ကပင္ ေပၚထြန္းခဲ့သည္ကို ပုဂံရွိေစတီပုထိုးလက္ရာမ်ားကို ၾကည့္ရႈမိသည္ႏွင့္ သိျမင္ႏိုင္ပါလိမ့္မည္။

ပုဂံရွိထင္ရွားေသာေစတီပုထိုးမ်ားအေနျဖင့္ အာနႏၵာ၊ ဗူးဘုရား၊ ေလာကနႏၵာေစတီ၊ ေရႊစည္းခံု၊ ေရႊဆံေတာ္၊ မဂၤလာေစတီေတာ္၊ တုရင္းေတာင္ေစတီ၊ ေက်ာက္ဂူဥမင္ဘုရား၊ ငွက္ပစ္ေတာင္၊ ထီးလိုမင္းလိုဘုရား၊ အလိုေတာ္ျပည့္၊ ျမေစတီ၊ မႏူဟာ၊ ျပသာဒ္ၾကီးဘုရား၊ ဂူေျပာက္ၾကီးဘုရား၊ ကန္ေတာ့ပုလႅင္ဘုရားတို႔ ျဖစ္ၾကျပီး ျမန္မာလူမ်ဳိးတို႔အေနျဖင့္ တုရင္းေတာင္၊ ေရႊစည္းခံု၊ တန္႔ၾကည္ေတာင္ႏွင့္ ေလာကနႏၵာ ဘုရားေလးဆူကို ေန႔မကူးခင္ တစ္ေန႔တည္းဖူေျမာ္ျပီး လိုရာဆုတစ္ခုထဲေတာင္းေသာ္ ျပည့္ဝသည္ဟု အယူအဆ ရွိပါသည္။

ပုဂံေရာက္လွ်င္ျဖင့္ လည္ပတ္ၾကည့္ရႈစရာ မကုန္ႏိုင္ေအာင္ မ်ားျပားလွျပီး ေရာက္ဖူးေနက် ထင္ရွားသည့္ ဘုရားေတြအျပင္ အေရာက္အေပါက္နည္းျခင္းႏွင့္ မထင္ရွားလွေသာ္လည္း စိတ္ဝင္စားစရာ သမိုင္းေၾကာင္းႏွင့္ ေစတီပုထိုးေတြလည္းေလ့လာႏိုင္ပါသည္။

ပုဂံကိုအေခါက္ေခါက္ ေရာက္ေပမယ့္ အခ်ိန္သိပ္မရသည့္အတြက္ နီးစပ္ရာ အထင္ကရေနရာေတြကိုသာ သြားေရာက္လည္ပတ္ရာကေန သြားေရာက္ေနၾကမဟုတ္တဲ့ ေနရာေတြကိုပါ သြားေရာက္မည္ဆိုပါက ေညာင္ဦးျမိဳ႕ ေရႊစည္းခံုေစတီ၏ ေတာင္ဘက္ေစာင္းတန္း အဆင္းလမ္းမရဲ႕ အေနာက္ဘက္တြင္တည္ရွိသည့္ က်န္စစ္သားဥမင္ကို သြားေရာက္ေလ့လာႏိုင္သည္။

ခရစ္ႏွစ္ ၁၁ ရာစုက တည္ေဆာက္ျခင္းျဖစ္ျပီး ပုဂံတြင္ေတြ႔ရွိရသည့္ ဥမင္ ၂၁ ခုအနက္ တစ္ခုအပါအဝင္ျဖစ္သည္။ ယင္းဥမင္မွာ က်န္စစ္သား ပုန္းေအာင္းေနရဖူးေၾကာင္း ဆိုခဲ့ၾကျပီး ေရွးေဟာင္းသုေတသနဌာနက က်န္စစ္သားဥမင္ဟု အမည္ေပးထားျပီး ဥမင္၌နံရံေဆးေရးပန္းခ်ီမ်ားကို ေတြ႔ႏိုင္ျပီး ဥမင္အတြင္းလိုဏ္ဂူပတ္လမ္းတြင္မူ အလင္းေရာင္နည္းပါးေသာ္လည္း လက္ရာေျမာက္လွသည့္ နံရံေဆးေရးပန္းခ်ီလက္ရာေတြကို ေတြ႔ျမင္ႏိုင္သည္။ ေညာင္ဦးျမိဳ႕၏ အေရွ႕ဘက္ႏွစ္မိုင္ခန္႔အကြာ ဧရာဝတီျမစ္ကမ္းနံေဘးတြင္ တည္ရွိေသာ ေက်ာက္ဂူဥမင္မွာ ေရွးအခါက ဆရာေတာ္ၾကီးမ်ား တရားက်င့္ၾကံအားထုတ္ရာ ေနရာတစ္ခုျဖစ္ျပီး ဥမင္တြင္ေက်ာက္ဆစ္လက္ရာမ်ား ထြင္းထုထားမႈကို ျမင္ေတြ႔ႏိုင္ပါသည္။

ဝက္ၾကီးအင္း ဂူေျပာက္ၾကီးဘုရားမွာ နားေတာင္းမ်ားမင္း တည္ထားသည္ဟုဆိုျပီး အိႏိၵယႏိုင္ငံက မဟာေဗာဓိေစတီေတာ္ပံု တည္ေဆာက္ထားသည္။ ဂူအတြင္း၌ ပုဂံေခတ္ပန္းခ်ီလက္ရာမ်ားကို ေတြ႔ျမင္ႏိုင္ျပီး ႏွစ္က်ိတ္ရွစ္ဆူဘုရားမ်ား၊ ဗုဒၶဝင္ဇာတ္လမ္း၊ ၅၅၀ ဇာတ္ကြက္ေတြကိုလည္း ေတြ႔ျမင္ႏိုင္သည္။ ပုဂံေခတ္ ပန္းခ်ီလက္ရာေတြကို ေလ့လာႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။

ငွက္ပစ္ေတာင္၏ အေရွ႕ဘက္တြင္ ဆန္းျပားသည့္အမည္ႏွင့္ သမီးဝွက္ဥမင္ တည္ရွိျပီး သမီးဝွက္ဥမင္ ေျမာက္ဘက္တြင္မူ ျမားသဥမင္တည္ရွိသည္။

ယင္းဥမင္မ်ားကို သဲေက်ာက္ေတာင္နံရံမ်ားကို ထြင္းေဖာက္ျပီး ျပင္ပမွ အုတ္ရိုးနံရံႏွင့္ စီကာထားပါသည္။ ဒ႑ာရီတြင္မူ ပ်ဴေစာထီးက က်ား၊ ဝက္၊ ရွဴးပ်ံ၊ ငွက္ တို႔ကို ႏွိမ္နင္းဖို႔ လာေရာက္ရာ ငွက္ၾကီးကိုပစ္ရန္အတြက္ ျမားဦးခၽြန္သည့္ေနရာကို ျမားသဥမင္၊ ငွက္ၾကီးရန္ေၾကာင့္ သမီးကညာမ်ားကို ဝွက္ထားခဲ့သည့္ေနရာကို သမီးဝွက္ဂူဟူ၍ ေခၚေဝၚၾကသည္။ ဥမင္အတြင္း၌ ဗုဒၶရုပ္ပြားပံုေတာ္မ်ားႏွင့္ ပုဂံေခတ္၊ အင္းဝေခတ္က နံရံေဆးေရးပန္းခ်ီမ်ားကို ေလ့လာႏိုင္သည္။

ဖြားေစာရြာအနီး၌ တည္ရွိသည့္ ဓမၼရာဇိကဘုရားမွာ ဉာဏ္ေတာ္ ၁၈၀ ေပ ျမင့္ျပီး ခရစ္ႏွစ္ ၁၁၉၈ တြင္ နရပတိစည္သူမင္း တည္ထားခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ဘုရား၏ ဉာဏ္ေတာ္မွာ ျမင့္မားသည့္အတြက္ အေဝးကပင္ ၾကည္ညိဳဖြယ္ရာလွမ္းျမင္ေတြ႔ႏိုင္သည္။ ဘုရားေပၚသို႔ အနည္းငယ္မတ္ေစာက္သည့္ ေလွကားထစ္မ်ားစြာကို ျဖတ္ေက်ာ္တက္ခြင့္ရျပီးေနာက္ ပုဂံေစတီပုထိုးမ်ားကို အေပၚစီးကလွမ္းျမင္ ၾကည့္ရႈႏိုင္သည္။

ယင္းေနရာမွာ ပထမပစၥယံကမွ ပစၥယံအဆင့္ဆင့္ ေဘးဘက္မ်ားတြင္ ဗုဒၶဝင္ဇာတ္ကြက္၊ ၅၅၀ ဇာတ္နိပါတ္ေတာ္တို႔ကို စဥ့္သုတ္အုတ္ခ်ပ္မ်ားႏွင့္ ကဗၺည္းထိုးထားသည္ကို ေတြ႔ျမင္ႏိုင္ျပီး အနီးနားတစ္ဝိုက္တြင္မူ မွင္စာ၊ နံရံေဆးေရးမ်ားကို ေလ့လာႏိုင္သည္။

ျမင္းကပါရြာ၌ တည္ရွိသည့္ မႏူဟာဘုရားရာဇဝင္မွာ စိတ္ဝင္စားဖြယ္အတိျဖစ္ပါသည္။ မြန္မင္းဆက္၏ ၂၅ ဆက္ေျမာက္ မႏူဟာမင္းတည္ခဲ့ျပီး ေကာင္းမြန္စြာထားရွိေစသည္။ စစ္ႏိုင္ဘုရင္က ဘုရားတည္ရန္အတြက္ ခြင့္ျပဳလိုက္ခဲ့သည့္အတြက္ မႏူဟာဘုရင္၏ နန္းစဥ္လက္စြပ္ကို သူေဌးတစ္ဦးဆီ ေရာင္းခ်ျပီး တည္ထားကိုးကြယ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

မႏူဟာဘုရားကို ဝင္ဝင္ခ်င္းအေပါက္၌ ၾကီးမားလွသည့္သပိတ္ၾကီးကို ေတြ႔ျမင္ႏိုင္ျပီး မႏူဟာဘုရားၾကီးကိုပါ ဖူးေျမာ္ႏိုင္သည္။ ဘုရားရုပ္ပြားေတာ္၏ မ်က္ႏွာေတာ္ကို ဖူးျမင္ေတြ႔ရသည္ႏွင့္ မႏူဟာဘုရင္၏ မြန္းၾကပ္မႈ၊ စစ္ရႈံးဘုရင္တစ္ပါး၏ စိတ္အလိုမက်မႈေတြကိုပါ ေရာေယာင္ခံစားရေစမည္ျဖစ္သည္။

ေက်ာင္းျပ႒ာန္းစာအုပ္မ်ားတြင္ သင္ခဲ့ရသည့္ ျမေစတီေက်ာက္စာမွာမူ ျမင္းကပါရြာ ေျမာက္ဘက္တြင္ တည္ရွိသည္။ ရာဇကုမာရ္ေက်ာက္စာဟူ၍လည္း ေခၚဆိုျပီး ယူနက္စကိုမွ ကမာၻ႔အေမြအႏွစ္စာရင္းတြင္ ထည့္သြင္းသတ္မွတ္ခံခဲ့ရသည့္ ေက်ာက္စာလည္းျဖစ္ပါသည္။

ျမေစတီေက်ာက္စာတြင္ မ်က္ႏွာေလးဘက္ပါရွိျပီး ပါဋိ၊ မြန္၊ ျမန္မာ၊ ပ်ဴဘာသာတို႔ႏွင့္ မွတ္တမ္းတင္ထားသည္။ က်န္စစ္သားမင္း၏ သားေတာ္ ရာဇကုမာရ္က ဖခင္ေက်းဇူးကို သိတတ္ေသာအားျဖင့္ မိမိပိုင္ရတနာမ်ားႏွင့္ ဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္မ်ား သြန္းလုပ္ေပးခဲ့ျပီး ယင္းကုသိုလ္အေၾကာင္းကို ျမေစတီေက်ာက္စာတြင္ ေရးထိုးထားခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ျမေစတီေက်ာက္စာဘုရားအနီးတြင္ တည္ရွိသည့္ ဂူေျပာက္ၾကီးဘုရားမွာ ဂူအတြင္းကို ဝင္လိုက္လွ်င္ ၾကည္ညိဳသပၸာယ္စြာ တည္ရွိေနသည့္ဘုရားကို ျမင္ေတြ႔ရမည္ျဖစ္ျပီး လွ်ပ္စစ္မီးမလိုပဲ သဘာဝအလင္းေရာင္ကို ဘုရားတည့္တည့္က်ေရာက္ေစရန္ လုပ္ေဆာင္ထားသည့္ ပုဂံေခတ္ ဗိသုကာအစြမ္းကို ျမင္ေတြ႔ရမည္ျဖစ္သည္။

ပုဂံေဒသရွိဘုရားအဆူတိုင္းမွာ စိတ္ဝင္စားဖြယ္သမိုင္းေၾကာင္းမ်ား အသီးသီးကို ေတြ႔ျမင္ႏိုင္ပါသည္။

ပုဂံေဒသကို သြားလာလည္ပတ္မည္ဆိုပါက ေအာက္တိုဘာလမွ မတ္လအထိ သြားေရာက္လည္ပတ္ရန္ အေကာင္းဆံုးျဖစ္သည္။

ပုဂံသို႔ေရာက္ပါက ယြန္းလက္ရာအမ်ဳိးမ်ဳိးကို ေလ့လာႏိုင္သည့္အျပင္ ပုဂံလက္ရာ ထမင္း၊ ဟင္းမ်ားကိုလည္း ျမည္းစမ္းၾကည့္ႏိုင္သည္။

အညာလက္ရာ ဟင္းမ်ားအျပင္ အရန္ဟင္းအမ်ဳိးမ်ဳိးကို ျမိန္ယွက္စြာ စားသံုးႏိုင္သည္။

ပုဂံသို႔ေရာက္သည့္အခါ ပုဂံေနထြက္ခ်ိန္၊ ေနဝင္ခ်ိန္မ်ားကို ဘုရားအဆူဆူေပၚမွ ခံစားၾကည့္ရႈျပီးမွသာ ပုဂံ၏ အႏွစ္သာရမွာ ရုပ္လံုးၾကြပီျပင္လာေပေတာ့မည္ ျဖစ္ပါသည္။

ရည္ညႊန္း – china today